Πέμπτη 30 Ιανουαρίου 2014

Παραγραφή αδικημάτων: Τί προβλέπει ο νέος νόμος 4198/2013

Το άρθρο 8 του νόμου 4198/2013 προβλέπει στις παρ.3 και 4 τα εξής για την παραγραφή αδικημάτων:
3.α. Παραγράφεται το αξιόποινο και παύει η δίωξη των ακόλουθων αξιόποινων πράξεων, που έχουν τελεσθεί μέχρι 31.8.2013: α) των πταισμάτων και β) των πλημμελημάτων, κατά των οποίων ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή ή και τις δύο ποινές. Στην περίπτωση των πλημμελημάτων, εάν ο υπαίτιος υποπέσει μέσα σε ένα έτος από τη δημοσίευση του νόμου σε νέα από δόλο αξιόποινη πράξη κακουργήματος ή πλημμελήματος και καταδικαστεί αμετάκλητα οποτεδήποτε σε ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη των έξι μηνών, συνεχίζεται η κατ’αυτού παυθείσα ποινική δίωξη και δεν υπολογίζεται στο χρόνο παραγραφής του αξιόποινου της πρώτης πράξης ο διανυθείς χρόνος από την παύση της δίωξης μέχρι την αμετάκλητη καταδίκη για τη νέα πράξη.
β. Οι δικογραφίες που αφορούν τις παραπάνω αξιόποινες πράξεις, τίθενται στο αρχείο με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα ή δημόσιου κατηγόρου. Για την τύχη των πειστηρίων αποφαίνονται με αιτιολογημένη διάταξη, επί πλημμελημάτων ο αρμόδιος εισαγγελέας και επί πταισμάτων ο αρμόδιος πταισματοδίκης.
γ. Οι αστικές αξιώσεις που τυχόν απορρέουν από τις παραπάνω αξιόποινες πράξεις δεν θίγονται με οποιονδήποτε τρόπο. Η παραγραφή του αξιοποίνου και η παύση της δίωξης δεν κωλύει την επιβολή των κατά νόμο προβλεπόμενων διοικητικών κυρώσεων στις υποθέσεις αυτές.
δ. Η κατά τα ανωτέρω παραγραφή του αξιόποινου και η παύση της ποινικής δίωξης, δεν ισχύει για τις παραβάσεις: α) του άρθρου 358 και του άρθρου 377 του Ποινικού Κώδικα για τις περιπτώσεις αγοράς εμπορευμάτων με πίστωση, β) του ν. 690/1945, γ) του άρθρου 28 του ν. 3996/2011, δ) του άρθρου 29 του ν. 703/1977 και του άρθρου 44 του ν. 3959/2011, ε) του ν. 2168/1993, στ) της Α5/3010 από 14.8.1985 απόφασης του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Β΄ 593),ζ) του άρθρου 6 του ν. 456/1976 και η) του άρθρου 41 ΣΤ΄ του ν. 2725/1999.
4. α. Ποινές στερητικές της ελευθερίας διάρκειας μέχρι έξι μηνών που έχουν επιβληθεί με αποφάσεις, οι οποίες έχουν εκδοθεί μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, εφόσον οι αποφάσεις αυτές δεν έχουν καταστεί αμετάκλητες και οι επιβληθείσες ποινές δεν έχουν εκτιθεί με οποιονδήποτε τρόπο μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, παραγράφονται και δεν εκτελούνται, υπό τον όρο ότι ο καταδικασθείς δεν θα τελέσει μέσα σε δύο έτη από τη δημοσίευση του νόμου αυτού, νέα από δόλο αξιόποινη πράξη, για την οποία θα καταδικαστεί αμετάκλητα οποτεδήποτε σε ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη των έξι μηνών. Σε περίπτωση νέας καταδίκης ο καταδικασθείς εκτίει αθροιστικά, μετά την έκτιση της νέας ποινής και τη μη εκτιθείσα, και δεν υπολογίζεται στο χρόνο παραγραφής της μη εκτιθείσας ποινής, ο διανυθείς χρόνος από τη δημοσίευση του νόμου αυτού μέχρι την αμετάκλητη καταδίκη για τη νέα πράξη.
β. Οι μη εκτελεσθείσες κατά τα ανωτέρω αποφάσεις τίθενται στο αρχείο με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα ή δημόσιου κατηγόρου. Η παραγραφή των ποινών δεν κωλύει την επιβολή των κατά νόμο προβλεπόμενων διοικητικών κυρώσεων στις υποθέσεις αυτές.
γ. Εξαιρούνται των ως άνω ρυθμίσεων αποφάσεις που αφορούν παραβάσεις των άρθρων 167, 189, 235, 236, 237,242, 256, 258, 259, 292, 309, 334 παράγραφος 3, 372, 382 και 390 του Ποινικού Κώδικα. Ομοίως εξαιρούνται αποφάσεις που αφορούν παραβάσεις: α) του ν. 2168/1993,  β) του άρθρου 6 του ν. 456/1976, γ) της Α5/3010 από 14.8.1985 απόφασης του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Β΄ 593) και δ) του άρθρου 41 ΣΤ΄ του ν. 2725/1999. [legalnews24.gr]

Αθώωση κατηγορουμένου για μη καταβολή ΦΠΑ λόγω έλλειψης δόλου

Τριμ.Πλημ.Θεσ. 14813/2013: "Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 18 παρ. 1 β' του Ν. 2523/1997 «1. Όποιος, προκειμένου να αποφύγει την πληρωμή του φόρου προστιθέμενης αξίας, του φόρου κύκλου εργασιών και των παρακρατούμενων και επιρριπτόμενων φόρων, τελών ή εισφορών, δεν αποδίδει ή αποδίδει ανακριβώς ή συμψηφίζει αυτούς, καθώς και όποιος παραπλανά τη φορολογική αρχή με την παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθινών ή με την αθέμιτη παρασιώπηση ή απόκρυψη αληθινών γεγονότων και λαμβάνει επιστροφή, καθώς και όποιος διακρατεί τέτοιους φόρους, τέλη ή εισφορές, τιμωρείται: β) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους, εφόσον το προς απόδοση ποσό του κύριου φόρου, τέλους ή εισφοράς ή το ποσό του Φ.Π.Α. που συμψηφίσθηκε ή δεν αποδόθηκε ή αποδόθηκε ανακριβώς, ανέρχεται σε ετήσια βάση από το ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ μέχρι το ποσό των εβδομήντα πέντε χιλιάδων (75.000) ευρώ. Στην ως άνω διάταξη περιγράφεται με σαφήνεια, η αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος φοροδιαφυγής, που τελείται με τη μορφή της μη απόδοσης ή ανακριβούς απόδοσης στο Δημόσιο του φόρου προστιθέμενης αξίας κ.λ.π.
Ειδικότερα, περιγράφεται η υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, κατά την οποία η μη απόδοση ή ανακριβής απόδοση στο Δημόσιο του φόρου προστιθέμενης αξίας κ.λ.π. στοιχειοθετείται μόνο, αν ο φορολογούμενος ενήργησε "προκειμένου να αποφύγει την πληρωμή φόρου προστιθέμενης αξίας ή να πληρώσει λιγότερο φόρο. Από τη χρήση της λέξης "προκειμένου" στο κείμενο του νόμου, συνάγεται ότι στην περίπτωση αυτή διαπλάθεται έγκλημα υπερχειλούς υποκειμενικής υπόστασης (έγκλημα σκοπού) και ο φορολογούμενος πρέπει να ενεργεί με υπερχειλή δόλο (άρθρο 27 παρ. 2 ΠΚ) και συγκεκριμένα, θα πρέπει με την πράξη της μη απόδοσης ή ανακριβούς απόδοσης φόρου προστιθέμενης αξίας, να αποκρύπτει καθαρά εισοδήματα, γνωρίζοντας και επιδιώκοντας να αποφύγει την πληρωμή του φόρου προστιθέμενης  αξίας. Αν δεν υπάρχει ο ανωτέρω εγκληματικός σκοπός στο πρόσωπο του φορολογουμένου, δεν πληρούται η υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος και δεν στοιχειοθετείται το αδίκημα του  άρθρου 18 του ανωτέρω νόμου. Επομένως, θα πρέπει στην καταδικαστική απόφαση για την  ανωτέρω πράξη να περιέχεται πλήρης και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφενός της αντικειμενικής υπόστασης που θεμελιώνει το άνω αδίκημα, κυρίως όμως, να αιτιολογείται ο συγκεκριμένος σκοπός (αποφυγής πληρωμής φόρου προστιθέμενης αξίας), ο οποίος πρέπει να αναφέρεται και να εξειδικεύετε και με σαφήνεια, αφού πρόκειται για στοιχείο της υποκειμενικής υπόστασης του αδικήματος του άρθρου 18 του ως άνω ν. 2523/1997 (Α.Π. 267/2013 και ΑΠ 1231/2011 δημ στη ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
 Στην προκειμένη περίπτωση από την κύρια αποδεικτική διαδικασία γενικά, τα έγγραφα που διαβάστηκαν δημόσια στο ακροατήριο, την κατάθεση του μάρτυρα υπερασπίσεως που εξετάσθηκε ένορκα στο ακροατήριο, σε συνδυασμό και με την απολογία του παρόντα κατηγορουμένου, καθώς και τις εξηγήσεις του συνηγόρου υπεράσπισης του κατηγορουμένου, αποδείχθηκε και το Δικαστήριο πείσθηκε ότι ο κατηγορούμενος το χρονικό διάστημα από 1-1-2011 έως 30-4-2011 και 1-5-2011 έως 31-12-2011, δεν απέδωσε Φ.Π.Α. που υπερβαίνει το ποσό των 3.000 ευρώ. Ειδικότερα, ως ομόρρυθμο μέλος και διαχειριστής της εταιρίας ................ με έδρα στη ........ , δεν απέδωσε στη Δ.Ο.Υ. Ιωνίας θεσσαλονίκης κατά τη διαχειριστική περίοδο από 1- 1-2011 έως 30-4-2011 φόρο προστιθέμενης αξίας ανερχόμενο στο ποσό των 35.408,83 ευρώ και κατά τη διαχειριστική περίοδο από 1-5-2011 έως 31-12-2011 φόρο προστιθέμενης αξίας ανερχόμενο στο ποσό των 37.684,86 ευρώ. Περαιτέρω προέκυψε από τα ως άνω αποδεικτικά στοιχεία ότι ο
κατηγορούμενος επιθυμώντας να καταβάλει το παραπάνω ποσό, που από αντικειμενική αδυναμία δεν κατέβαλε εμπρόθεσμα, καθόσον η επιχείρηση τυπογραφείου που διατηρεί με 17 άτομα προσωπικό δέχθηκε πλήγμα από την οικονομική κρίση το 2011, αφού της οφείλονται ανείσπρακτα τιμολόγια του έτους αυτού, ύψους 700.000€, τα οποία εξέδωσε σε αγοραστές-πελάτες της, με συνέπεια αφενός μεν να μην εισπράξει το αντιστοιχούν σε αυτά ποσό του ΦΠΑ και αφετέρου να πρέπει να το καταβάλει στο Δημόσιο, υπέβαλε στις 28-8-2013 αίτημα για ρύθμιση της οφειλής της αυτής στην αρμόδια ΔΟΥ Ιωνίας Θεσσαλονίκης, το οποίο έγινε δεκτό και ο κατηγορούμενος ήδη έχει καταβάλει τρεις από τις 47 συνολικά δόσεις, ύψους 5.102,67 € η μία, αρχής γενομένης από 3-9-2013. Με βάση τα παραπάνω από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προέκυψε ότι ο κατηγορούμενος ενήργησε με δόλο αλλά και με σκοπό να αποφύγει την πληρωμή φόρου προστιθέμενης αξίας αλλά αντίθετα είχε την πρόθεση να τον καταβάλει και από αντικειμενική αδυναμία δεν τον κατέβαλε το 2011, γι' αυτό άλλωστε προέβη σε ρύθμιση της οφειλής του μόλις άρχισε να ανακάμπτει εν μέρει και επειδή το αδίκημα της μη απόδοσης ΦΠΑ απαιτεί άμεσο δόλο πρώτου βαθμού, που δεν συντρέχει στο πρόσωπο του κατηγορουμένου, πρέπει αυτός να κηρυχθεί αθώος της πράξης της παράβασης ου άρθρου 18 παρ. 1 β του Ν. 2523/1997, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα".

(τνπ Nomos)

Φυλάκιση για χρέη: Νομική προσέγγιση με αφορμή αθωωτική απόφαση οφειλέτη

Σχόλιο του Δικηγόρου Θανάση Αλμπάντη αναφορικά με την απόφαση του Τριμ.Πλημ.Θεσ. 14813/2013, με την οποία αθωώθηκε κατηγορούμενος για μη καταβολή ΦΠΑ λόγω έλλειψης δόλου (βλ. την απόφαση εδώ)
Η απόφαση αθωώνει κατηγορούμενο για μη καταβολή ΦΠΑ, λόγω αντικειμενικής αδυναμίας, αφού είχε ανείσπρακτα τιμολόγια ύψους 700.000 €. Με τις σκέψεις τις απόφασης αλλά και στηριζόμενος στο άρθρο 11 του Ν. 2462/1997 "Κύρωση του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου στο Διεθνές Σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα του Δευτέρου Προαιρετικού Πρωτοκόλλου στο Διεθνές Σύμφωνο κ.λ.π.(σύμφωνα με τη διάταξη αυτή «κανένας δεν φυλακίζεται αποκλειστικά λόγω της αδυναμίας του να εκπληρώσει συμβατική υποχρέωση»), ήδη από το 1997 είχα προτείνει σε πολλά ποινικά Δικαστήρια την απαλλαγή κατηγορουμένων σε ανάλογες περιπτώσεις (ακάλυπτη επιταγή, αδυναμία καταβολής ασφαλιστικών εισφορών κ.λπ.), αλλά εις μάτην. Η διάταξη αυτή έχει, σύμφωνα με όσα ρητά ορίζει το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αυξημένη τυπική ισχύ έναντι των κοινών νόμων, γι’ αυτό και υπερισχύει κάθε άλλης αντίθετης νομοθετικής διάταξης, χωρίς να απαιτείται ειδική κατάργηση του αντιθέτου νόμου.
Η διάταξη αυτή, προκειμένου να ερμηνευθεί στο εύρος και στο βάθος της, πρέπει να διερευνηθεί τελολογικά.
Όπως αναφέρεται στο προοίμιο του Διεθνούς αυτού Συμφώνου, η διάταξη έχει ως στόχο να διαφυλάξει «την ελευθερία και εγγενή αξιοπρέπεια του ανθρώπου.»
Η φυλάκιση για χρέη θα πρέπει να διερευνηθεί υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας, η οποία εφαρμόζεται σε κάθε έκφανση του δικαίου και σε όλες τις δικαιοδοτικές λειτουργίες. Η αρχή αυτή αποκλείει την επιβολή κάποιων μέτρων, όταν το επιδιωκόμενο δι’ αυτών όφελος δεν τελεί σε αρμόζουσα αναλογία με την βλάβη που προκαλείται στον καθ’ ου το μέτρο.
Γεννώνται τα εξής ερωτήματα:
α) αν η εγγενής αξιοπρέπεια και η ελευθερία του ανθρώπου προσβάλλονται, σε περίπτωση αδυναμίας εκπληρώσεως συμβατικής υποχρεώσεως, μόνο με την προσωπική κράτηση ή την φυλάκιση γενικότερα και
β) αν η εγγενής αξιοπρέπεια και η ελευθερία του ανθρώπου προσβάλλονται διά της φυλακίσεως του οφειλέτη, μόνο σε περίπτωση αδυναμίας εκπληρώσεως συμβατικής υποχρεώσεως ή και σε περίπτωση αδυναμία εκπληρώσεως κάθε άλλης νομικής υποχρεώσεως (π.χ. αδικοπραξία, αδικαιολόγητος πλουτισμός κ.λ.π.).
Υπό το πρίσμα αυτό εξετάζουμε τα κατωτέρω τρία ενδεχόμενα, που μπορεί να εμφανιστούν, κατά την εφαρμογή του μέτρου της φυλακίσεως για χρέη:
Ο οφειλέτης έχει περιουσία, αλλά δεν την εκποιεί, για να ανταπεξέλθει της οικονομικής του υποχρεώσεως. Στην περίπτωση αυτή η φυλάκιση αποκλείεται, διότι η καταβολή μπορεί να επιτευχθεί με το ηπιότερο μέσο της διά κατασχέσεως και πλειστηριασμού είσπραξης των οφειλών.
Ο οφειλέτης έχει περιουσία, αλλά την εκποιεί καταδολιευτικώς ή την αποκρύπτει. Εδώ έχουμε δόλο και επειδή ο νόμος και η αρχή της αναλογικότητας δεν εμποδίζουν (αντιθέτως, επιβάλλουν) την φυλάκιση.
Ο οφειλέτης στερείται οποιασδήποτε περιουσίας, χωρίς να ευθύνεται γι’ αυτό και όντως αδυνατεί να εκπληρώσει την οικονομική του υποχρέωση. Στην περίπτωση αυτή η φυλάκιση είναι χωρίς αντικείμενο (ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος, ουδείς υποχρεούται εις το αδύνατον, βλ. Γεωργίου Βελλή, Αντιπροέδρου Α.Π. «Η προσωπική κράτηση μετά το Ν. 2462/1997 σε Ε.Δ. 1999 σελ. 9).

Υπό τα δεδομένα αυτά μπορούμε να δώσουμε και τις απαντήσεις στα δύο παραπάνω ερωτήματα:
Όσον αφορά στο πρώτο ερώτημα, δεν υπάρχει περίπτωση να δεχτούμε, ότι η απαγόρευση αφορά μόνο στην προσωπική κράτηση, διότι:
1. Αυτό προκύπτει κατ’ αρχήν από την γραμματική διατύπωση της διάταξης, που αναφέρεται γενικά σε φυλάκιση και όχι μόνο σε προσωποκράτηση.
2. Η προσωπική κράτηση είναι ηπιότερη της φυλακίσεως. Δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η αξιοπρέπεια και η ελευθερία βλάπτονται μόνο με το ηπιότερο μέσο της προσωπικής κρατήσεως και όχι με αυτό της φυλακίσεως που είναι και επαχθέστερο (ex majore ad minus). Σύμφωνα με τους κανόνες της λογικής και τελολογικής ερμηνείας του νόμου, εφόσον ο νόμος επιτρέπει το επαχθέστερο (μείζον), επιτρέπει και το λιγότερο επαχθές (έλαττον) και, αντιστρόφως, όταν απαγορεύεται το επαχθές (ήσσον) απαγορεύεται το επαχθέστερο (μείζον). Είναι τα επιχειρήματα ex majore ad minus (εκ του μείζονος το έλαττον) και ex minore ad majus (εκ του ήσσονος το μείζον).
Όσον αφορά στο δεύτερο ερώτημα και πάλι η απάντηση είναι ότι η διάταξη ισχύει και στην περίπτωση αδυναμία εκπληρώσεως κάθε άλλης νομικής υποχρεώσεως, διότι:
1. Η διάταξη αυτή αναφέρεται γενικώς σε φυλάκιση και όχι μόνο στην προσωποκράτηση, που προβλέπουν τα άρθρα 1047 επ. ΚΠολΔ. Είναι προφανής ο λόγος αυτής της διατύπωσης. Η Διεθνής αυτή Σύμβαση δεν θέλησε μόνο να καλύψει την προσωποκράτηση ως μέσον εκτελέσεως, αλλά και κάθε τυχόν ποινικοποίηση μη εκπλήρωσης οικονομικών υποχρεώσεων. Άλλως, η διάταξη αυτή θα ήταν άνευ περιεχομένου, διότι θα ήταν δυνατόν ο κοινός νομοθέτης με ειδικές διατάξεις να ποινικοποιεί κάθε περίπτωση αντικειμενικής αδυναμίας παροχής. Για παράδειγμα, να ποινικοποιηθεί η μη εξόφληση συναλλαγματικής, συμβατικής υποχρέωσης διατροφής, μη εξόφλησης τραπεζικών δανείων, μη εξόφλησης πιστωθέντος τιμήματος κ.λ.π. Αναλόγως θα είχε ποινικοποιηθεί και κάθε μορφή αστικού αδικήματος, αφού το ποινικό αδίκημα παρέχει και αγώγιμη αστική αξίωση. Δεδομένης, λοιπόν, της υπερνομοθετικής και υπερσυνταγματικής ισχύος του Διεθνούς Συμφώνου, δεν είναι δυνατόν να νομοθετούνται διατάξεις, οι οποίες καταστρατηγούν αμέσως ή εμμέσως το Διεθνές Σύμφωνο.
2. Σχετικός οδηγός, στην περίπτωσή μας, μπορεί να είναι η διάταξη του 358 Π.Κ., που τιμωρεί την παραβίαση υποχρέωσης προς διατροφή. Η παραβίαση αυτή αποτελεί έγκλημα, μόνον υπό την επιβαρυντική μορφή του δόλου: κακόβουλα δεν καταβάλλει την διατροφή, με σκοπό την να υποστεί στερήσεις ο δικαιούχος κ.λ.π. (υπερχειλής δόλος ή, κατ' άλλη άποψη εξωτερικός όρος του αξιοποίνου). Εντύπωση εδώ προκαλεί το γεγονός ειδικής επίτασης τους δόλου: δεν αρκεί η υπαίτια παράβαση, που μπορεί να οφείλεται και σε αδιαφορία ή ακηδία του υπόχρεου, που δεν επιδεικνύει την εν ιδίοις επιμέλεια, αλλά απαιτείται ο δόλος να κατατείνει σε ορισμένο σκοπό, τις στερήσεις του δικαιούχου.

Αναρτήθηκε από